FILOSOFÍA E CIENCIAS

Neste fragmento Luc Ferry da unha visión máis ampla do obxecto da filosofía:

Se a filosofía consiste na procura da salvación, na reflexión en torno ao tempo que vai transcorrendo e que é limitado, non pode por menos que comezar por facerse preguntas sobre a natureza do mundo que nos rodea. Toda filosofía digna de tal nome parte, xa que logo, das ciencias naturais que nos desvelan a estructura do universo: a física, as matemáticas, a bioloxía, etcétera, pero así mesmo das ciencias históricas que arroxan luz sobre a historia dos homes. “Aquí non entra ninguén que non sexa un xeómetra”, dicía Platón aos seus discípulos referíndose á súa escola, a Academia, e logo del, ningunha filosofía pretendeu xamais economizar medios á hora de obter coñecementos científicos. Pero debemos ir máis lonxe e preguntarnos tamén polos medios ao noso alcance para coñecer. Polo tanto a filosofía intenta, máis aló das consideracións que forman parte das ciencias positivas, comprender a natureza do coñecemento mesmo, entender os métodos dos que se serve. Por exemplo: como descubrir as causas dun fenómeno? Pero tamén se fixa nos límites da disciplina. Outro exemplo: pódese demostrar a existencia de Deus?
Estas dúas preguntas, a da natureza do mundo e a referente aos instrumentos dos que dispón a humanidade para chegar a coñecer, tamén constitúen unha parte esencial da vertente teórica da filosofía.

Seguramente es quen de explicar a relación entre a filosofía e as diversas ciencias. Esta relación, moi especialmente coas matemáticas, vén xa desde os filósofos gregos. Nesta páxina podes atopar sinxelas explicacións sobre os sólidos platónicos e outras curiosidades. Navega un pouco por ela, axudarache a comprender como os presupostos filosóficos inflúen nas teorías científicas.

Tamén é clarificador o sigiente vídeo titulado Pitágoras e Platón.

BENESTAR E LIBERDADE

A liberdade guiando ao pobo é o titulo desta pintura de Delacroix

Proseguimos na lectura:

Pero hai máis. O benestar non é o único ideal sobre a terra. A liberdade é outro. E se a relixión acouga a angustia convertendo a morte nunha ilusión, arríscase a facelo ao prezo da liberdade de pensamento. Porque sempre esixe que, en maior ou menor medida, e como contrapartida ao acougo que pretende procurar, se abandone a razón para facer sitio á fe, que se abandone o espírito crítico para poder crer. Quere que sexamos, de cara a Deus, como nenos pequenos, non como adultos aos que, en último termo, non ve senón como razoadores arrogantes. Filosofar en lugar de crer supón, no fondo -polo menos desde o punto de vista dos filósofos, que evidentemente non é o dos crentes-, preferir a lucidez ao confort, a liberdade á fe. En verdade trátase, en certo sentido, de “salvar o pelello”, pero non a calquera prezo.

Que funcións desempeñan as relixións na actualidade?

Poden as crenzas relixiosas interferir nos procesos racionais de pensamento?

Se tiveses que priorizar que porías diante o benestar ou a liberdade?

A PREOCUPACIÓN POLA MORTE

Nas páxinas 26-27 da obra que traballamos dise:

Ao non lograr crer nun Deus salvador, o filósofo é, ante todo, aquel que cre que coñecendo o mundo, comprendéndose a si mesmo e aos demais na medida que nolo permite a nosa intelixencia, pódese chegar a superar os medos, pero máis que desde unha fe cega, desde a lucidez. En outras palabras, se as relixións defínense a si mesmas como doutrinas de salvación a través doutro, pola graza de Deus, poderiamos definir os grandes sistemas filosóficos como doutrinas da salvación por un mesmo, sen a axuda de Deus. Así, Epicuro definía a filosofía como unha “medicina para a alma” cuxo obxectivo último era facernos comprender que “non se debe temer a morte”.

O filósofo do século XVIII Kant, posiblemente utilizaría unha expresión distinta para falar dos límites da comprensión humana, Kant diría “os límites da razón”.

Que diferenza cres que pode haber entre dicir “na medida que nolo permite a nosa inteligencia” e a expresión de Kant?

Como podemos saber os límites?

Que disciplina se ocupa deste tema?

Que cambia a filosofía respecto da relixión segundo o autor do texto?

Que sentido lle dá Epicuro a “non se debe temer á morte”? É o mesmo que se dá nesta obra?

A felicidade está por encima de todo?

Queres saber algo de como entendía Epicuro a felicidade? Dedícalle uns minutos a estes amenos vídeos.

A FILOSOFÍA COMO SOTEREOLOXÍA

Luc Ferry afirma:

A pregunta evidente, que é a filosofía? é unha das máis controvertidas que coñezo. A maioría dos filósofos actuais seguen dándolle voltas sen lograr porse de acordo en cal é a resposta.
[...] o ser humano, a diferenza de Deus −se é que Deus existe− é mortal ou, por dicilo como os filósofos, é un ser “finito”, limitado no espazo e no tempo. Pero, a diferenza dos animais, é o único ser que ten conciencia dos seus límites. Sabe que vai morrer e que tamén morrerán os seus seres queridos. Non pode evitar facerse preguntas ante unha situación que, a priori, resulta inquietante, por non dicir absurda ou insoportable. E, evidentemente, esta é a razón pola que en primeiro lugar achégase ás relixións que lle prometen a salvación.
[...] Abre un diccionario e verás que o termo salvación designa ante todo “o feito de ser salvado, de escapar dun gran perigo ou dunha gran desgraza”. Moi ben. Pero de que catástrofe, de que espantoso perigo pretenden axudarnos a escapar as relixións? Xa coñeces a resposta: evidentemente, trátase da morte.

[...] Por que non, se un creo e ten fe?
Pero para aqueles que non están convencidos, para os que dubidan da verdade destas promesas, o problema segue aí. E é xustamente aí onde a filosofía, por así dicilo, toma a substitución.

Seguro que ti compartes a preocupación pola morte, pero supón por un momento que fósemos inmortais, deixaría de ter sentido a filosofía? As preguntas sobre cal é o modo máis xusto de organizar a sociedade xa non terían sentido? Seguro que Platón ou Marx defenderían a necesidade destas reflexións.

Imáxinate un diálogo entre ti e L.Ferry en relación a os fragmentos anteriores e este vídeo no que se expoñen algunhas ideas de Marx.

COÑECENDO A LUC FERRY

Imos comezar comentando os dous primeiros capítulos de Aprender a Vivir.

O autor, Luc Ferry, filósofo e político francés que foi ministro de educación e se define como non crente e como social demócrata liberal, ten apoiado a dereita francesa na figura de Sarkozy. É moi coñecido a partir de ter prohibido os símbolos relixiosos nas institucións, tamén por suposto, nas educativas.

Nunha entrevista afirmou: “A primeira globalización, a da ciencia moderna, quería comprender o mundo para dominalo. Con dúas metas: ser máis libres e máis felices. A globalización actual non ten un obxectivo superior, só segue a lóxica do mercado, onde a competencia é un fin en si mesmo. Se un programa de televisión non ten audiencia, desaparece. Os nosos móbiles pesan menos pero nós non somos máis felices. Avanzamos sen saber onde e, ademais, non controlamos o proceso.”

Introduce así o seu recente libro: “Aprender a vivir, a deixar de temer en balde os diversos rostros da morte ou, simplemente, aprender a superar a banalidade da vida cotiá, as preocupacións e o tempo que pasa, este foi o primeiro obxectivo das escolas da Antigüidade grega. Merece a pena escoitar a súa mensaxe, porque as filosofías do pasado séguennos falando.”

Aí van algunhas cuestións para empezar a reflexionar, pero non limites o teu comentario a contestalas:
Que che parecen estas afirmacións?
Polo que sabes cal é a función ou funcións da Filosofía? Cantas se che ocorren e que orde de prioridade lles darías?
Os primeiros filósofos como Tales ou Parménides estarían de acordo con el?
Como cres que inflúe a política activa nun filósofo? E a Filosofía no quefacer político?